[سخنرانی دینی] در مکتب وحی.
[سخنرانی دینی] مجموعه مباحث تفسیر قرآن کریم برنامه‌ای از گروه علوم و معارف قرآنی است.
[سخنرانی دینی] بسم الله الرحمن الرحیم.
با عرض سلام خدمت شما شنوندگان همیشگی رادیو قرآن و همراهان صمیمی برنامه در مکتب وحی دوشنبه‌ها با سلسله مباحث ارزشمند حضرت آیت الله استاد محمد شجاعی در خدمت شماییم.
در برنامه قبل و در تفسیر سوره مبارکه نبع، استاد درباره واژه یوم فصل یا روز جدایی توضیحاتی دادند از جمله اینکه آن روز، روز جدایی اعمال و نیات خوب و بد است.
اعمال و رفتار و نیت‌های ما در آن روز چهره واقعی خود را نشان خواهد داد.
همچنین در این خصوص فرمودند که روز فصل روز میقات است و همه عالم و نظام خلقت برای روزی خلق شده و آن روز، روز قیامت است و وعده گاه ما در آن روز خواهد بود.
اما در این جلسه استاد در خصوص آیات بعدی سوره مبارکه نبع بحث خواهند کرد و آیه مورد بحث در این جلسه یوم ینفخ في الصور است یعنی روزی که در صور دمیده می‌شود.
و درباره کلمه صور می‌فرمایند که صور به یک معنی شیپور جنگی است و به معنی دیگر جمع صورت‌هاست که بیشتر این معنی آخر مورد نظر قرآن کریم است.
از شما دعوت می‌کنیم توضیحات کامل را از زبان استاد فرزانه حضرت آیت الله محمد شجاعی بشنوید.
اعوذ بالله السميع العليم من الشيطان الرجيم.
بسم الله الرحمن الرحيم.
إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا [pause] يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا [pause] وَفُتِحَتِ السَّمَاءُ فَكَانَتْ أَبْوَابًا [pause] وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا [pause] إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِيعْصَادًا [pause] لِّلطَّاغِينَ مَآبًا [pause] لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا [pause] لَا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا [pause] إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا [pause] جَزَاءً بِضَاعًا [pause] إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا [pause] فَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا [pause] وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا.
شرح و توضیح آیه إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا را هفته گذشته عرض کردم و ارتباطش با آیات قبلی که سوره است در جلسه گذشته گفته شد.
إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا خلاصه‌اش این بود که این همه نظم و ترتیبی که با حساب خاص می‌بینید، اینها برای مقصد و هدفی است و هدف در پیش است.
إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا و آن هدف و مقصدی که تعیین شده است و این ترتیب و نظم به راه افتاده تا به آن منتهی شود، همان روز فصل است و از اول در علم خدا و در مشیت خدا و در نظر خدا بوده است.
مقصود خدا از این نظم و ترتیب همین بوده که به يوم الفصل منتهی شود.
إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا يوم الفصل میقات است نزد خدا.
خب این آیات که این دفعه می‌خوانیم بعد از اینکه بیان فرمود يوم الفصل میقات است و این نظم و ترتیب و حرکت‌ها به آنجا منتهی خواهد شد، این را به گوشه‌ها اشاره می‌کند.
یوم را ترجمه می‌کنم.
یوم ینفخ في الصور يوم الفصل روزی است که در صور دمیده می‌شود.
فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا و شما فوج فوج می‌آیید.
وَفُتِحَتِ السَّمَاءُ فَكَانَتْ أَبْوَابًا آسمان باز می‌شود و أبواب باب‌ها و درها می‌شود.
وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا این کوه‌ها حرکت داده می‌شود به صورت سراب در می‌آید.
إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِيعْصَادًا جهنم در کمین است و برای لطاغينة مآبًا و بازگشت طغیانگرها همانجاست.
لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا که در آنجا مدت‌های طولانی خواهند ماند.
لَا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا نمی‌چشند در آن جهنم خنکی و لا شرابی.
إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا مگر حمیم جهنم و غساق جهنم.
جَزَاءً بِضَاعًا و این جزای موافق عین اعمال آنهاست.
إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا و اینها داشتند فکر می‌کردند حسابی در بین نیست.
فَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا و آیات ما را تکذیب کردند.
ترجمه ساده‌اش بود که عرض کردم.
می‌بینید که با توجه به همین ترجمه ساده که به شما عرض کردیم، بعد از اینکه می‌فرماید روز فصل میقات است شروع می‌کند به اشاراتی بر روز قیامت دارد به این صورت.
يوم ينفخ في الصور روز قیامت آن روزی که در صور دمیده می‌شود و شما انسان‌ها فوج فوج به محضر حق می‌آیید و فتوح السماء آسمان باز می‌شود، اغواق می‌درخشد به صورت اغواق در می‌آید.
اولین معرفی که برای روز قیامت در اینجا بیان فرمود يوم ينفخ في الصور است.
روزی است که نفخ می‌شود در صور دمیده می‌شود در صور وقتی دمیده شد در صور شما فوج فوج می‌آیید به محشر و محضر و آسمان‌ها مفتوح می‌شود.
نفخ در صور مسئله نفخ صور که اسمش را شنیده‌اید دمیده شدن در صور و گاهی معروف است گفته می‌شود همان صور عزرائیل گفته می‌شود البته این انتسابش به عزرائیل هم درست است.
اینها منتخز از روایات است که عزرائیل است کسی که می‌دمد در صور.
عرض کنم که نفخ صور حالا کلمه نفخ معنی دمیدن است.
صور اصل معنی لغوی‌اش صور به یک نظر به معنی شیپور جنگ است.
شیپوری که در جنگ می‌زنند برای جمع شدن به اصطلاح لشکر و مردم و علامت است.
علامت خاصی است.
یک معنی صور هم جمع صورت‌ها است.
صور هرچند جمع صورت صور است بر معروف اما در قرآن یا در بیان صور هم آمده صورت جمعش اصلش چی لغتا؟
صور است.
اما صور هم آمده نادراً جمع صورت.
لذا بعضی‌ها نظرشون بر این است که مقصود از صور به اصطلاح همان جمع صورت‌ها است.
دمیده می‌شود در صورت‌ها.
اون معنی اولی می‌شود که دمیده می‌شود در شیپور است آن وقت.
شیپور یعنی یک دمی است به اصطلاح در یک جریانی، در یک حقیقت که اون دم در اون حقیقت جمع کننده انسان‌هاست.
مانند حالا کنایه و تشبیه و استعاره است.
یعنی حالا من این اصطلاحات را به کار بردم هر کدامش با لحاظ فرق می‌کند.
زیاد روی آنها نباید تأمل بکنیم.
همین قدر استعاره و تشبیه است.
چطور وقتی در شیپور می‌زنند و مردم را جمع می‌کنند، وقتی می‌خواهند جمع کنند این تشبیه را کرده است برای اینکه آن نفخی که می‌شود این نفخ جمع کننده انسان‌ها در محضر حق و در محشر است.
همان محل جمع و مکان جمع و روز جمع است.
در هر صورت حالا این معنی لغوی‌اش زیاد مهم نیست.
مسئله این است که دمی از ناحیه خدای متعال خواهد شد و این دم دمی است که همه مخلوق را در محضر و در محشر جمع می‌کند.
این جمع اولا حساب کنید که توجه داشته باشید که به طوری که در زبان یا در ابهام عامه مردم هست، به این نکته توجه کنید که نباید نفخ صور را آن چنان که عامه مردم در نظرشون هست معنی می‌کنند معنی بکنیم که این از حقیقت دور افتادن است.
بعضی‌ها اکثر یعنی عوام‌ها اینطور فکر می‌کنند که شیپوری هست و عزرائیل همان شیپور را می‌زند چون صور معنیش چیه؟
گفتم صور چون لغتا معنی اصل معنیش شیپور است فکر کرده‌اند که واقعا یک شیپوری هست که آن را عزرائیل می‌زند.
یکی از ملائکه و بزرگان و مقربین به اصطلاح ملائکه است.
از مقربین ذات مقدس حق است عزرائیل سلام الله عليه.
عرض کنم که گفته‌اند که مثلا یک شیپوری می‌زند.
حالا یک شیپور می‌زند که همه می‌میرند، شیپور دیگری می‌زند که همه زنده می‌شوند.
اینجور چیزها که در زبان عامه مردم هست اینها را از ذهنتون بیرون بکنید.
دمی است از ناحیه خدای متعال که این دم در نظام وجود و هستی به کار می‌افتد.
دم خداست و صور اگر به معنی شیپور باشد اسباب استعاره و تشبیه است برای تقریب به ذهن یک حقیقت کلی و از این استعاره‌ها و تشبیه‌ها به کار می‌رود گاهی.
اگر هم صور به معنی جمع صورت باشد که اون وقت اصلاً مسئله شیپور مطرح نیست.
در روایات هم هست که قرن من نور یک عالم نوری است که به تعداد انسان‌ها و نفوس انسان‌ها در آنجا شبکه‌ها هست، روزنه‌ها هست، نقطه‌های ارتباط است.
حالا من به اون باب برسم خیلی طولانی می‌شود فقط اجمالا در حدی که بحث تفسیری ما در همان حد ایجاب می‌کند پیش می‌روم.
ولی اونجاها همش حرف دارد.
یعنی همش توضیح می‌خواهد.
قرنی است از نور.
مثلا روایات میگوید که قرن یعنی شیپور مانندی است ولی از چیه؟
از نور است.
یعنی یک عالم نوری است.
یک عالم نوری است که یک جهتش کثرت است، یک جهتش به اصطلاح جهت وحدت است.
جهت وحدتش به سوی خدا و عزرائیل است.
جهت کثرتش به سوی خلق و انسان‌ها و عالم خلقت است.
و این دم دمی‌ست در همان به اصطلاح عالم نوری که هم جهت وحدت دارد به آن سو و هم جهت کثرت دارد به این سو دمی می‌آید و اولین دم همه را به اصطلاح سعده و مرده و شبیه مردن می‌اندازد و دومین دم همه را دوباره زنده می‌کند و در محضر خدا جمع می‌کند.
اینجا هم مطلب زیاد است، حقیقت زیاد است.
فقط آن اندازه که من عرض می‌کنم به آنها دقت بکنید.
اولا توجه بکنید که عامیانه معنی نکنیم.
شیپوری است مانند این شیپورها.
عزرائیل را هم مانند یک انسان شیپورزن حساب کنید که شیپور بزند.
اینها حقایق قرآن و حقایق روایات را خراب کردن و خیانت کردن است و زبان قرآن و روایت را نفهمیدن.
تنها نفهمیدن هم نیست، خراب کردن هم هست، خیانت هم هست.
دمی است از خدا.
نفخ معنی دم است.
دم خداست.
صور یا استعاره و تشبیه است یا جمع صورت است.
خدا می‌دمد در این صور خلقت یک دم، دمی‌ست که می‌آید همه را به هم می‌زند.
دم دیگر دمی‌ست که می‌آید همه را در حیات جدیدی با حیات جدیدی چی می‌کند؟
زنده می‌کند.
دم خداست مسئله شیپور و اینجور چیزها اگر کلمه هم شیپور باشد استعاره‌ست.
می‌دونید دم خدا مسئله بسیار مهم است.
مسئله صحبت از دم است.
يوم ينفخ دمیده می‌شود.
البته دم اول به توسط عزرائیل است و دم دوم عزرائیل حتی در میان نیست.
اگر دقت بکنید دمی‌ست که直 قدیما از ذات مقدس خدای متعال چون با دم اول همه صورت‌ها، همه صورت‌های خلقی برچیده می‌شود.
خود عزرائیل هم قبض می‌گردد.
دم دوم همه را دوباره زنده می‌کند.
اگر بخواهید بفهمید این دم‌ها چه جور دمی‌ست و اون معانی تقریبا موجود در ذهن عامه که احیانا به ذهن ما هم تا حدودی راه یافته است شما و ما را منحرف نکند، توجه بکنید که این عالمی که این همه پیش و خم دارد که سر نمی‌شود درآورد از جایی شروع کرده ادامه دارد همین عالم خلقت و هنوز هم ادامه دارد.
این یک دم است از خدا.
اگر دقت بکنید دم است.
دم خدا اینطور می‌شود، نه دم شیپور است.
توجه می‌کنید؟
گفتم اگر سور معنی شیپور باشد و در روایات هم اگر سور به صورت یک شیپور نوری گفته شده باشد و یک ابزار نوری شبیه شیپور گفته شده باشد، این استعاره و تشبیه است.
یک عالم نوری را تشبیه کرده روایت که این عالم نوری جهت وسعتی دارد و جهت چی گفتم؟
جهت بسط.
آخه شیپور یک طرفش به اصطلاح باز است یک طرفش چیه؟
یواش‌ش بسته است.
اینا تشبیه و استعاره است.
م-مسئله خیلی مهم است.
باید مقاصد قرآن و حضرات معصومین سلام الله علیهم اجمعین را خوب بفهمیم.
مسئله این است که دمی از خدا می‌آید شبیه همین دم.
منتها با این دم فرق می‌کند.
این دمی که الان خلقت را به راه انداخته است یک دم است از خدا و السلام.
هنوز ادامه دارد.
البته در این بین واسطه‌ای هم که برای این دم باشد کاری نداریم.
ولی اصل صاحب دم چیست؟
اصل صاحب دم خداست و این موجودات همه مراتب اون دم‌اند.
ظهورات اون دم‌اند و مراتب و مدارج دم الهی هستند که به تعبیر عرفا گفته شده است نفس الرحمن دمی‌ست از رحمانیت حق و اسم خدا با اسم رحمان.
دمی‌ست از رحمان این شیپور و این دم مراتب دارد.
هر موجودی و هر مخلوقی، هر عالمی و هر موجود بزرگی، موجود کوچکی، همش مراتب اون دم‌اند که از خداست.
توجه می‌کنید؟
این دم که اینچنین وسیع است و و ماها نمی‌توانیم سر در بیاوریم از همین قطعه مشهودش که عبارت است از عالم ماده، ما سر در نمی‌آوریم چه رسد به قطعات غیر مشهودش که عوالم ملکوତ اصغر باشد، ملکوته اعلا باشد، عوالم مثال باشد، عوالم جبروت باشد، عوالم بالا باشد.
اینها همش مراتب این دم هستند.
قطعات این دم‌اند.
مراتب این دم‌اند.
یک قطعه‌اش، یک مقطعش همین است که عالم مشهود عالم ماده است که انسان‌ها نه نتوانسته‌اند و نخواهند توانست از اول و آخر اون چی بکنند؟
سر در بیاورند.
اینچنین دمی‌ست.
دم حضرت حق است این دم.
اون دم هم مانند این دم است.
دم خداست.
نمیگم عین این دم است.
از لحاظ وسعت، وسيعت و اینکه فکر و وهم نمی‌رسد شبیه این دم است.
توجه می‌کنید؟
و بالاتر از این دم.
حالا به این نکته هم توجه کنید.
این دمی که به راه افتاده خلقت را به راه انداخته است دم بست است.
توجه بکنید حالا اون‌هایی که انشالله همه‌تون می‌فهمید.
اون اندازه که من می‌شود بگم و توضیح دهم میگم و انشالله همه‌تون هم می‌فهمید.
این دمی که به راه افتاده نفس الرحمن است به تعبیر عرفا و همه خلقت، مقاطع و ظهورات و مراتب و مدارج اون دم هستند.
این دم، دم بست است از اسم باسط خدا از خدای باسط.
والله يَبْسُطُ وَيَقْبِضُ وَإِلَيْهِ ترجمه‌اش خدا به اصطلاح قبض می‌کند و بسط می‌کند و به سوی او بر می‌گردید.
بسط داده است.
این دم، دم چیه؟
بسط دهنده است.
دم بسط است از اسم باسط است.
اون دمی که در نفخ صور اول خواهد آمد دم چیه؟
دم قبض است در نفخ صور اول، نه دوم.
چون نفخ صور دو تاست که الان توضیح خواهم داد به شما.
این دم، دم بسط است.
خدا دمی دارد دم بسط این مخلوقات را به این شکل به راه انداخته.
دمی دارد که دم قبض خدا که دوباره قبض می‌کند.
اون هم دم است‌ها.
توجه می‌کنید؟
و تشبیه کرده‌اند عرفا شبیه این است که شما نفس را می‌دهید دوباره چی می‌کنید؟
می‌گیرید.
تشبیه است این.
همش تشبیه است.
دم بسط است این و این حکمش است که می‌بینید خلقت و به راه افتادن خلقت دمی از دم‌های ربوبی، ولی دم بسط حکمش هم این است.
دمی دیگر از دم‌های ربوبی پیش خواهد آمد.
اون هم از یک جایی شروع خواهد شد.
به نحوی هم شروع خواهد شد که نفخه اول صور است.
توجه می‌کنید؟
نفخ اول صور.
دمیده شد.
دم اول صور.
دم اول در صور.
این صور خلقت که است این همه موجودات است دم قبض می‌آید.
دم قبض آمد همه را می‌میراند.
توجه می‌کنید؟
همه را چی می‌کند؟
قبض می‌کند.
حالا این دم قبض یا به اصطلاح نفخه اول که می‌آید، این البته در کل وجود به راه خواهد افتاد.
در کل وجود، در عالم ماده و در غیر عالم ماده.
انسان‌هایی هم که مرده‌اند و در برزخ هستند آنها هم مشمول چه خواهند بود؟
مشمول همین دم قبض یا نفخه اول خواهند بود اینجا را به هم خواهد زد.
به طریقی که عرض می‌کنم انشاالله خوب دقت بکنید.
به اجمال هم میدم چون تفسیر و توضیحش ااا به اصطلاح خیلی طولانیه.
یعنی خیلی باید صحبت بشه فقط به اجمال میگم به ذهنتون که در این اجمال هم در واقع اون رویا گفته شده است اگر شما تأمل بکنید.
در همه جا به راه می‌افتد این نفخه اول که نفخه قبض است، دم قبض است.
گفتم در همه عوالم و در این عالم هم به راه می‌افتد و اون انسان‌هایی که در برزخ منتظر شده‌اند هستند برای آنها هم به راه می‌افتد.
این عالم را به هم می‌زند.
توجه بکنید.
به نظرم می‌آید اولین به هم زده شدن که در بین عوالم خلقت یعنی اولین اثر به هم زنی این دم یا قبض همون نفخه اول در کجا ظاهر می‌شود؟
در عالم ماده.
به نظر می‌آید من اینو با قطعیت نمیگم.
متتماه الجمله توجه کنید.
من اینجور برداشت کردم که این دم موقعی که دم قبض به راه می‌افتد، اولین آثارش در کجا به ظهور خواهد رسید؟
در عالم ماده.
می‌شود کسی هم از اون طرف فکر فرض بکنه.
در هر صورت فرقی نمی‌کند.
این عالم شروع می‌کند به به هم خوردن.
السلام علیکم و رحمة الله و برکاته.
[چندین نفر] یا رب العالمین.
یا رب العالمین.
یا رب العالمین.
یا رب العالمین.
یا رب العالمین.
یا رب العالمین.
یا رب العالمین.
یا رب العالمین.
یا رب العالمین.
یا رب العالمین.
یا رب العالمین.
یا دوستان بخش دیگری از تفسیر surه مبارکه نبع را با بیان آیت الله محمد شجاعی شنیدیم.
در این لحظه گوش جان می‌سپاریم به تلاوت آیاتی از surه مبارکه نبع با صدای استاد عبدالعزیز حسان.
اعوذ بالله من الشيطان الرجيم.
بسم الله الرحمن الرحيم.
ان يوم الفصل كان ميقاتا.
يوم ينفخ في الصور فتأتون افواجا.
و فتحت السماء فكانت ابوابا.
و صيرت الجبال فكانت سرابا.
ان جهنم كانت مرصادا.
للطاغين مأوى.
ساكنين فيها احقابا.
لا يذوقون فيها بردا ولا شرابا.
الا حميما و غساقا.
جزاء وفاقا.
انهم كانوا لا يرجون حسابا وكزَّبوا بآياتنا كذابا.
وكل شيء أحصيناه في كتابا.
فذوقوا فلن نزيدكم إلا عذابا.
إن للمتقين مفازا.
حدائق وأعنابا.
وكواعب أسرابا.
وكأسا دهاقا.
لا يسمعون فيها لغوا ولا كذابا.
جزاء من ربك عطاء حسابا.
رب السماوات والأرض وما بينهما الرحمن لا يملكون منه خصوبا.
يوم يقوم الروح والملائكة صفا لا يتكلمون.
لا يتكلمون إلا من أذن له الرحمن وقال قابا.
ذلكم اليوم الحق.
فمن شاء اتخذ إلى ربه مآبا.
إنا أنذرناكم عذابا قريبا يوم ينظر المرء ما قدمت يداه ويقول الكافر يا ليتني كنت ترابا.
صدق الله العظيم.
اللهم صل على محمد وآل محمد.
اللهم صل على محمد وآل محمد.
اللهم صل على محمد وآل محمد.
اللهم صل على محمد وآل محمد.
اللهم صل على محمد وآل محمد.
اللهم صل على محمد وآل محمد.
راست گفت خداوند بزرگ و بلند مرتبه.
به پایان برنامه در مکتب وحی رسیدیم.
ادامه این بحث در جلسه آینده تقدیمتان خواهد شد.
تا برنامه دیگر حق یار و نگهدارتان.
الله الله الله الله الله الله يا من له خلت الوجوه بأسرها وله جميع