ذَلِكَ مِمَّا أَوْحَيَ إِلَيْكَ رَبُّكَ مِنَ الْحِكْمَةِ.
در مکتب وحی ذَلِكَ مِمَّا أَوْحَيَ إِلَيْكَ رَبُّكَ مِنَ الْحِكْمَةِ.
مجموع مباحث تفسیر قرآن کریم برنامه‌ای از گروه علوم و معارف قرآن است.
وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِن مُّدَّكِرٍ.
بسم الله الرحمن الرحيم.
با عرض سلام خدمت شما گرامیان و علاقمندان به مباحث تفسیری استاد فرزانه حضرت آیت الله استاد محمد شجاعی.
در خدمت شماییم با برنامه در مکتب وحی و تفسیر آیات انتهایی سوره مبارکه نبر.
همان‌طور که در برنامه قبل شنیدید، استاد در تفسیر آیات سی و نه و چهل از سوره مبارکه نبر فرمودند که روز حق روزی است که همه چیز با جلوه باطنی و حقیقی خود ظهور پیدا می‌کند.
استاد معتقد‌اند دعای آخر این سوره با لحنی که دارد در حکم نتیجه‌گیری کلی سوره می‌باشد.
آیت الله محمد شجاعی با تاکید بر کلمه حق در این آیه می‌فرمایند باید بفهمیم که اعمال و رفتار ما در این عالم حقایقی دارد که اگر متوجه این مسئله باشیم رفتار و اعمال و گفتار خود را کنترل خواهیم کرد و حقیقت عالم قیامت و بهشت و دوزخ را در همین عالم خواهیم دید.
و با استناد به آیاتی از قرآن کریم به توضیح بیشتر این مطلب می‌پردازند که ادامه این گفتار را از زبان آیت الله محمد شجاعی می‌شنویم.
أعوذ بالله السميع العليم من الشيطان الرجيم.
بسم الله الرحمن الرحيم.
ذَٰلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ فَمَن شَاءَ اتَّخَذَ إِلَىٰ رَبِّهِ مَآبًا إِنَّا أَنذَرْنَاكُم عَذَابًا قَرِيبًا يَوْمَ يَنظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنتُ تُرَابًا.
آیات آخر سوره نبر هست و از اول سوره تا حالا در توضیح و شرح آیات مطالبی که می‌شد گفته شود توضیح داده شد و نظرمون از اول هم استدلال و احتجاج فرمود بر روز فصل بعد هم پرداخت به بیان بعضی از احوال صاحبان عصیان و طغیان در اون فصل و بعد هم به بیان بعضی از احوال صاحبان تقوا و توحید در همان روز فصل یعنی روز قیامت.
بعد از اینکه این‌ها را فرمود که شرح و توضیحش در جلسات گذشته گذشت که روز فصلی در پیش است و چنین می‌شود و چنان می‌شود به گوشه‌هایی که اشاره فرمود و حقیقت را تا حدودی که می‌شد به انسان‌ها بیان فرمود.
در اینجا این آیاتی که الان امروز تلاوت کردیم مانند نتیجه‌گیری است نسبت به آنچه که از اول سوره تا حالا گفته شده است.
ذَٰلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ یعنی حالا که این‌ها را گفتیم شما و دانستید و فهمیدید که چنین روزی در پیش است و گفتیم به شما که طغیان عاصیان در چه روزگاری هستند و صاحبان تقوا و موحدین هم در چه وضعی؟
ذَٰلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ حالا این يوم حق است.
این همان روز حق است که می‌آید.
حالا دیگه شما دانستید اختیار با شما.
کسی از شما خواست راهی به سوی پروردگار خودش در پیش بگیرد بسم الله.
این نتیجه‌گیری است.
گفتیم به شما آنچه که بود و این همان روز حق است.
بنابراین هر کسی بخواهد به سوی پروردگار خود راهی در پیش بگیرد بسم الله.
یعنی حقیقت را گفتیم به شما.
لحن اینطور است حالا به ترجمه اول دقت کنید.
نت-- حالت نتیجه‌گیری دارد نسبت به آنچه که از اول سوره تا حالا گفته شده است.
ذَٰلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ این روز حق است.
این البته نه آن.
یعنی آنچه که به شما گفتیم آن روزی که در پیش است الْيَوْمُ الْحَقُّ روز حق است فَمَن شَاءَ پس هر کسی از شما انسان‌ها بخواهد اتَّخَذَ إِلَىٰ رَبِّهِ مَآبًا به سوی پروردگارش بازگشت را و طریق بازگشت را اتخاذ خواهد کرد.
إِنَّا أَنذَرْنَاكُم عَذَابًا قَرِيبًا ما شما را ترساندیم از یک عذابی که خیلی نزدیک است.
يَوْمَ يَنظُرُ الْمَرْءُ آن روزی که نگاه می‌کند انسان مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ آنچه را که دستاش یعنی دو دستش مقدم داشته است.
وَيَقُولُ الْكَافِرُ و کافر می‌گوید يَا لَيْتَنِي آن روزی که کافر آرزو می‌کند و می‌گوید يَا لَيْتَنِي كُنتُ تُرَابًا ای کاش من خاک بودم و انسان نگشته بودم.
کاش با آن که یک بار گفتم، کاش با این توضیحات که می‌دهم چون اون دفعه هم که گفتم، گفتم روی این نکته توضیح داده نشده است متأسفانه با اینکه قرآن روی این زیاد تأکید می‌کند خب مفسرین و آنها که در شرح آیات کار کرده‌اند هم متأسفانه زیاد کار نکردند در اینجا.
این موضوع یکی از معارف قرآن است که کم روش کار شده.
خیلی قرآن روش تأکید کرده.
اصلا قرآن رو شما باز کنید [سرفه] چند آیه هست و اشارات آیات در این زمینه.
مثلا فرض فرمایید که می‌بینید که آیه می‌گوید که آنچه قرآن به شما می‌گوید حق را می‌گوید، نه آنچه را که در این نظام می‌یابید.
این باید باز بشود چه می‌خواهد بگوید؟
می‌خواهد بگوید ببینید آنی که با این ادراکتان از این عالم می‌یابید بر اساس این نیست گفته‌های قرآن.
هرچه قرآن می‌گوید از آن سوی پرده می‌گوید که حقایق است.
می‌فهمید چطور گفتم دیگه؟
دقت می‌کنید؟
وقتی قرآن می‌گوید چی، چی، چی، چی بر اساس ادراکتون از این عالم حساب نکنید.
این قرآن از کجا می‌گوید؟
از حق می‌گوید که پشت پرده است.
پشت پرده که حقایق الآن هست و در قیامت واضح خواهد شد.
قرآن آن را به شما می‌گوید.
مثلا این آیه را دقت کنید.
اینو بنویسید بعدا روش دقت بکنید.
این صد و هشت سوره یونس البته یک آیه نیست‌ها، متعدد آیه در همین زمینه هست که میگه [سرفه] قُل Ya مثلا قرآن فرضاً می‌فرماید که فلان مثلا مشرک هستند کافر هستند در آتش‌اند.
خب این که می‌گوید در آتش‌اند کو؟
الان من و شما می‌بینیم در آتش‌اند؟
اینجا در آتش‌اند؟
بله؟
به حساب نه.
اما در پشت پرده که حقیقت است الآن برای ما مکشوف نیست و در وقت خودش مکشوف خواهد شد.
قرار گرفتن در کفر.
در اینجا قرار گرفتن در کفر است.
اما در ورای پرده، در حقیقت قرار گرفتن در کجاست؟
در آتش است.
می‌گوید حق به شما می‌گوید.
آن حق محجوب را که در پشت پرده است دقت کردید؟
یا مثلا به من و شما می‌گوید که معصیت کردید خودتان را به آتش انداختید.
این میگیم، می‌بینید من که به شما، که به شما می‌گوییم که معصیت می‌کنید خود را به آتش می‌اندازید در همان لحظه، این از پشت پرده و صورت حقانی را گفتن است، نه صورت اینجایش.
صورت اینجایش هیچی نیست.
ما معصیت میکنیم.
ما به شما می‌گوییم که آنچه قرآن می‌گوید از حق به شما خبر می‌دهد.
یا مثلا می‌گوید که همه چیز با خدا دائم است.
اگر ببینید همه جا وجه الله است.
«أَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللهِ» این طبق معیار اینجا و دید من و شما نیست.
طبق کجاست؟
طبق همان عالم حق است.
اگر پرده کنار برود حق برای شما واضح بشود.
بله، الان شما همه‌تون با هم به حقید اما نمی‌بینید و همه‌جا وجه حق است اما نمی‌بینید.
هرچه قرآن می‌گوید چه چیزی را می‌گوید؟
حق را می‌گوید.
خب این آیه می‌بایست متأسفانه باز می‌شد و به مردم و به اهل فکر گفته می‌شد.
متأسفانه کم باز شده.
در همین با-- من یک آیه فقط برای شما می‌خوانم.
صد و هشت سوره یونس.
«قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ» بگو ای مردم.
ببینید لحن‌ش را خوب دقت کنید.
لحن‌ش را.
بگو ای-- وقتی پیغمبر می‌گوید، بگو ای مردم «ذَكَّرَكُمْ بِالْحَقِّ مِنْ رَبِّكُمْ» بعد از این در آیات زیادی می‌گوید که این صور سرابی یک حق پشت پرده دارد.
حالا اینو در جا خودش بیان می‌کند.
در این آیه می‌گوید پیغمبر به این مردم بگو آنی که در قرآن به شما آمده است و به شما می‌رسد «ذَكَّرَكُمْ بِالْحَقِّ مِنْ رَبِّكُمْ» این همان حق است که از ناحیه خدا در قالب الفاظ و جملات برای شما چه شده است؟
گفته شده است.
این حق را ما به شما می‌گوییم، نه صور سرابی باطل را.
«فَمَنِ اهْتَدَىٰ فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ» حالا دیگه ما حق را گفتیم.
«فَمَنِ اهْتَدَىٰ» حالا شما از هر کدام از شما خواست هدایت پیدا می‌کند «فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ» خواست کسی هدایت پیدا بکند برای خودش «وَمَنْ زَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا» ما تمام حق را به شما می‌گوییم.
هرکس هدایت یافت برای خودش، ضلالت هم یافت برای خودش.
«أَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ».
بگو پیغمبر من حق پشت پرده را به شما انسان‌ها می‌گویم.
می‌خواهید راه هدایت در پیش بگیرید؟
می‌خواهید راه ضلالت.
و من وکیل شما نیستم.
همواره حق پشت پرده را به شما ما می‌گوییم تا هرکسی خواست راه خود در پیش بگیرد.
این یک مورد است که صاف می‌گوید آنچه در قرآن آمده است گویای حق است، نه خبر از سراب باطل می‌دهد.
آن پشت پرده را به شما می‌گوید.
حالا من اگر به جای شما باشم می‌روم بعد از اینکه این نکته را در اینجا امروز یاد گرفتم، در تک تک آن چیزهایی که قرآن می‌گوید فکر می‌کنم.
دقت می‌کنید؟
مثلا می‌گوید که «إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ» جهنم محیت بر کافرین است.
این خبر از کجاست؟
خبر جالبی است.
کسی چشم داشته باشد می‌یابد این خبر را.
نه عقیده پیدا می‌کند، فوق عقیده.
می‌گوید جهنم احاطه دارد بر کافرین.
نمی‌گوید بعدا.
می‌گوید الآن.
الآن جهنم چه دارد؟
احاطه دارد بر کافرین.
اینجا که نه، اینجا کافرین کیف می‌کنند که من الآن رفته بودم وضو بگیرم، دود به من می‌پوشید اینجا.
دود همسایه ما رفته بهسان.
حالا کافرها خیلی.
حالا این حالا اینجاست.
شوهرها که مؤمن و من که مؤمن نیستم، مؤمنین دارند در این حال.
عرض کنم که یعنی مؤمن کبه کبه نیستم به معنی کلمه.
خب کافرین اینجا کیف می‌کنند.
شما حالا چشم می‌اندازید هرچی کافر، هرچی کافرتر باشد کیفش بیشتر است.
چه جهنمی؟
چه می‌گویی؟
«إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ» از کجا حرف می‌زنی؟
اینکه کیف و عیشش که کجاش جهنم است؟
ما شما برید مثلا الان به، به غرب بروید، به شرق بروید، در همین تهران بگردی.
این کافرینی مؤمن به ظاهر خب در عیش‌اند و در کیف‌اند.
کجاست جهنم؟
این میگه که خبر از اینجاتو نمی‌دهی که.
شما سراب را می‌بینید باطلی را که برای مدتی وقتش هست.
بله از اون نظر در کیف‌اند.
تمام در جاهای دیگر قرآن گفته بله ما این‌ها را تمام وسایل عیش، وسایل عیششون را برای مدتی چی میکنیم؟
وسایل عیش و راحتی گفته خودش 」、「نمتعهم」.
」、「نمتعهم」 یعنی در لذت فرو می‌بریم آنها را اما برای مدتی.
میگه این که گفتیم اون، اون رو هم گفتیم.
گفتیم که الان در لذت فروشون بردیم.
هرچه براشون هست امکانات دادیم کیف رو باید بکنند.
متاع اما 、「متاع قلیل」 است.
اما اینکه میگیم 「إن جهنم محيطة بالكافرين」 این خبر از حق پشت پرده‌ای است که الان کافر در او قرار گرفته.
اما وقت ظهورش و فعلیتش به اصطلاح معروف چیه؟
نرسیده.
توجه می‌کنید؟
من به اصطلاح حاضر من به جای شما باشم میرم فکر می‌کنم در تک تک.
اما نه فقط این رو هم بگم و در مرتب گفتم موقع فکر کردن روی این حقایق از این برنامه غلط هم بپرهیزید که ببرید به دیگران تطبیق بکنید.
از خودتون چی بکنید؟
از خودتون بگذرید.
ما دلخوشا سرتون میرن اینا معمولا هم در حد خودتون به خودتون تطبیق بکنید.
خب وقتی میگه 「إن جهنم محيطة بالكافرين」 خب کافر مراتب دارد.
من و شما هم وقتی به لوازم ایمان عمل میکنیم نسبی چه هستیم؟
نسبه‌ای کافریم فرقی نمی‌کند.
جهنم مراتب دارد.
به اون کافر مطلق، مطلق جهنم احاطه کرده.
به من و شما هم جهنم نسبی احاطه کرده.
توجه می‌کنید؟
جهنم در حد خود شما یک معصیت می‌کنید آتش اون به شما احاطه کرده.
وقتی شما دست به معصیت گیر کرده‌اید نمی‌توانید خودتان را خلاص بکنید.
توجه می‌کنید؟
این دیگه حق من و شماست ها.
شما بالاخره در یک آتشی به شکل خاصی گیر کرده‌اید و اون به شما چی دارد؟
اون به شما احاطه دارد.
ولی به اصطلاح حاضر اینجور به اصطلاح تطبیق خودتون هم از دست ندید.
خب 「يوم الحق」 این روز حق است.
روز حق است که حق در آن روز واضح خواهد شد.
گفتم می‌خواستم بعضی از آیات را که اون روز براتون نخواندم امروز بخوانم.
یکیش این بود سر هم خوندم.
یکی این بود که قرآن از حق می‌گوید.
یک چیز دیگر از آیات این است که در سوره فصلت است.
در همین باب است.
پنجاه و سه سوره فصلت.
„سنريهم آياتنا في الآفاق وفي أنفسهم حتى يتبين لهم أنه الحق“.
اما بعد از آن آیه اول که خوندم این آیه براتون معنی پیدا می‌کند.
خدا می‌فرماید ما به زودی آیات خودمون را در آفاق وجود و در خصوص خود انسان‌ها و در انفس خودشون، در نفس خودشان، در آفاق وجود و در انفس برای این انسان‌ها آیاتمون را به زودی نشان خواهیم داد تا بدانند آنچه قرآن می‌گفت چه بوده؟
حق بوده.
دقت می‌کنید؟
بعد از اینکه گفتیم قرآن از کجا خبر می‌دهد؟
قرآن حق را می‌گوید.
بعد می‌گوید و ما به زودی در همه وجود، در همه آفاق وجود و در انفس خود انسان‌ها به زودی به انسان‌ها نشان خواهیم داد که آنچه قرآن می‌گفت چه بوده؟
حق همان بوده.
حقیقت همان بوده.
در آفاق وجود من و شما نشان خواهد داد و در انفس خود ما.
حالا من در انفسش را، آفاق، همه جا، آفاق، انفس، مخصوصا انفس عذاب می‌دهد.
می‌بینم که راست بوده.
حقیقت همان بوده.
می‌بینم که می‌گفته که این عقیده را نداشته باش و همان عقیده را داشتم.
عجب بوده.
می‌گفته این عقیده به تو عذاب می‌دهد در قیامت وقتی پرده کنار رفت و من این عقیده را دارم به من عذابی شروع شد.
می‌بینم که چیه؟
آنچه قرآن می‌گفت چه بوده؟
حق بوده.
„سنريهم“ به زودی آیاتمان را در وجود خود شما بر شما نشان خواهیم داد و در همه جا.
این که می‌گفت معصیت نکن به آتش قدم می‌گذاری در وجود ما نشان خواهد داد.
اون وقت که معصیت می‌کردیم به آتش فرو می‌رفتیم.
نشان خواهیم داد همش را.
می‌گفتیم این نیت را نکن، این فساد را نداشته باش، این محبت را در قلبت نداشته باش، آن عداوت را نداشته باش.
„سنريهم آياتنا في الآفاق“ تک تک آیاتمان را که قرآن گفته بود و از حق گفته بود به زودی در همه جا incluso در انفس این انسان‌ها تو خودشون نشان خواهیم داد تا کاملا واضح شود.
„حتى يتبين لهم أنه الحق“ خوب واضح شود که قرآن هرچی می‌گفته حق می‌گفته.
من و شما فردا اون وقت ناله خواهیم کرد از این محبتی که محبت‌هایی که در دلمان هست و آن وقت خواهیم فهمید که عجب می‌گفته این محبت‌ها را از دل بیرون بکن برای تو عذاب می‌دهد.
الانو نمی‌فهمیم که.
حقیقت این است که من و شما نمی‌فهمیم.
میگه یعنی چه؟
من محبت این میز را داشته باشم به من چه ضرری داره؟
نمی‌فهمیم.
نمی‌گیابیم.
یا از این میز بدتر مثلا محبت یک، یک چیز حرامی را که محبتش را داشته باشم چه ضرری دارد؟
کیف داره.
توجه می‌کنید؟
می‌گوید „سنريهم آياتنا في الآفاق“ ما آیات خودمان را که گویای حق بود و قرآن می‌گفت به زودی در آفاق و انفس آنها نشان خواهیم داد.
و این در روز حق است.
ذلکر یوم الحق در همان روز حقی که روز بروز عقاید است در همه جا در انفس و در آفات که الان تفسیر شد.
یک آیه دیگرم من در این باب بخوانم بعد بگذریم شصت و نه دو آیه.
شصت و نه و هفتاد سوره زمر [آیه قرآن] اینا رو خوب دقت کنید.
اینه که به روز قیامت از اوصاف خصوص یات قیامت که بیان می‌کند می‌فرماید [آیه قرآن] زمین به نور پروردگارش روشن می‌شود [آیه قرآن] اون کتاب اعمال، کتاب‌های اعمال به میدان می‌آید.
هر کتاب‌های اعمالی که برای تک تک من و شما هست [آیه قرآن] انبیا آورده می‌شوند [آیه قرآن] شهدا آورده می‌شوند [آیه قرآن] اون صحنه قیامت و قضاوت می‌شود بین انسان‌ها بالحق اینجا رو دقت کنید ها بالحق.
قضاوت با چیست؟
با معیارهای سرابی و باطل دنیاست یا با حق است؟
چیه؟
[آیه قرآن] با اون حق پشت پرده چون روز حق است قضاوت خواهد شد بین انسان‌ها [آیه قرآن] به کسی ظلم هم نمی‌شود ولی به حق قضاوت می‌شود نه به سراب [آیه قرآن] به هر کسی هم هرچه عمل کرده است تماماً و کمالاً به او داده می‌شود اما حقش داده می‌شود، نه سرابش.
صورت حقانه‌اش را به او می‌دهیم، نه صورت باطلش را.
والسلام علیکم ورحمة الله وبركاته.
[آواز] یا رب العالمین، یا رب العالمین، یا رب العالمین، یا رب العالمین، یا رب العالمین، یا رب العالمین، یا رب العالمین.
دوستان بخش دیگری از تفسیر surه مبارکه نبع را شنیدید.
به پایان برنامه در مکتب وحی امروز رسیدیم.
تا هفته آینده و برنامه دیگر همه شما را به خدای بزرگ و متعال می‌سپاریم.
حق یار و نگهدارتان.
[آواز] الله، الله، الله، الله، الله، الله، الله، الله.
یا من له عنت الوجوب بأسرها وله جميع الكائنات توحد أنت الإله الواحد الصرد الذي كل القلوب به تقر وتشهد.
یا من له عنت الوجوب بأسرها وله جميع الكائنات توحد