یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
جمع‌بندی اقسام کشف صوری و تصمیم دربارهٔ کشف معنوی
بسم الله الرحمن الرحیم.
بحث در اقسام مشاعر و آثار تجلی در کشف — پنج قسم ابصاری، سماعی، ذوقی، شمی و لمسی — در جلسات گذشته گذشت. بنا بود در این نشست، که به حساب ماه مبارک نزدیک است و آخرین جلسهٔ این موج شمرده می‌شود، بیانی کلی نیز در کشف معنوی بیاید تا طرح کامل شود. آنچه تا اینجا آمده در اصطلاح معروف عرفا از اقسام کشف صوری است: کشف را نخست به صوری و معنوی تقسیم می‌کنند؛ سپس کشف صوری را به پنج قسمِ وابسته به حواس باز می‌کنند؛ و آن‌گاه کشف معنوی را جداگانه بیان می‌دارند. هر یک از اهل این فن به اندازه‌ای در آن باب سخن گفته‌اند.
قرار این بود که پس از فراغ از اقسام پنج‌گانهٔ صوری، کشف معنوی نیز به اجمال گفته شود. از سوی دیگر، انتظار تذکراتِ ویژهٔ ماه مبارک نیز در میان بود. اگر هر دو را در یک نشست فشرده می‌کردیم، بیانِ کشف معنوی چنان کلی و شتاب‌زده می‌شد که با نگفتن چندان فرق نداشت؛ و تذکراتِ ماه نیز مجالِ کافی نمی‌یافت. ادبِ درس آن است که نه ماه را بی‌تذکر بگذارند و نه بابِ معنوی را به لفظِ بی‌عمق بسپارند.
کشف معنوی موکول به بعد از ماه مبارک
از این‌رو تصمیم بر آن شد که بیانِ کلیِ کشف معنوی به بعد موکول گردد. اگر خدا بخواهد و پس از ماه مبارک عمر و توفیق باشد — در جمعی یا در جلسه‌ای دیگر — آن باب در یک یا دو نشستِ اجمالی تمام می‌شود و از بحثِ جاری کاملاً خارج می‌گردیم. برنامهٔ قطعی از هم‌اکنون برای بعد از ماه گذاشتن روا نیست؛ آنچه هست امیدِ دیدار و ادامه است. اگر دیدار پیش آمد، سخن ادامه می‌یابد؛ و اگر نشد، از کوتاهی و رنجِ احتمالی عذر، و طلبِ دعا باقی است. استاد نیز خود را نیازمندِ دعای حاضران دانست و از فراموشیِ دعا نهی کرد.
نسبت صوری و معنوی در طرح کلی بحث
باید دانست که برخی از آنچه در کشف صوری گفته شد، در باطن به کشف معنوی نیز راه دارد؛ مرزِ اصطلاح همیشه خطِ سخت نیست. با این‌همه، ترتیبِ آموزشیِ عرفا همین است: اول اقسامِ وابسته به حواس، سپس بابِ معنوی با مراحل و مدارجِ خویش. این جلسهٔ پایانیِ موجِ حاضر، نقطهٔ توقفِ موقت است نه نقطهٔ ختمِ مطلقِ موضوع.
معنای به‌تعویق‌افتادن کشف معنوی
چون ماه مبارک نزدیک بود و تذکراتِ لازمِ آن نیز انتظار می‌رفت، جمعِ هر دو در یک نشست به بیانی می‌انجامید که با نگفتن چندان فرق نداشت. از این‌رو کشف معنوی به بعد از ماه مبارک موکول شد: اگر عمر و توفیق باشد، در یک یا دو جلسهٔ اجمالی آن باب تمام می‌شود. وداع با طلبِ دعا و درود بر محمد و آل محمد بود.
اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.