یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
آموزش تدبر در سورهٔ نوح علیه‌السلام — بخش دوم
حضرت نوح در گزارش خود توضیح می‌دهد با چه بیانی قوم را به استغفار می‌خواند.
«فَقُلْتُ ٱسْتَغْفِرُوا۟ رَبَّكُمْ إِنَّهُۥ كَانَ غَفَّارًا يُرْسِلِ ٱلسَّمَآءَ عَلَيْكُم مِّدْرَارًا وَيُمْدِدْكُم بِأَمْوَٰلٍۢ وَبَنِينَ وَيَجْعَل لَّكُمْ جَنَّٰتٍۢ وَيَجْعَل لَّكُمْ أَنْهَٰرًا» (نوح/۱۰–۱۲)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): پس گفتم از پروردگارتان آمرزش بخواهید که او بسیار آمرزنده است؛ تا آسمان را بر شما بارانی ریزان فرستد و با اموال و فرزندان یاری‌تان کند و برایتان باغ‌ها و نهرها قرار دهد.
اگر استغفار کنید آسمان پربرکت می‌بارد؛ با اموال و فرزندان مدد می‌رسید؛ باغ‌ها و نهرها برایتان نهاده می‌شود.
وقار الهی: روی حرف خدا حساب کردن
«مَّا لَكُمْ لَا تَرْجُونَ لِلَّهِ وَقَارًا» (نوح/۱۳)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): شما را چه شده که برای خدا عظمت و وقاری امید نمی‌دارید؟
به زبان خودمانی: روی حرف خدا حساب نمی‌کنید؟ وزن برای خدا قائل نیستید؟ گمان می‌کنید حرف می‌زند و نمی‌تواند عمل کند؟ نوح می‌خواهد استدلال کند که هر کس به آیات خدا توجه کند باید بالاترین عظمت را برای خدا بداند و بر اساس ایمان به عظمت، وعده‌های «یرسل السماء» و «یممدکم» را بپذیرد و سهل نگیرد.
استدلال از خلقت: أطوار، آسمان‌ها، ماه و خورشید
«وَقَدْ خَلَقَكُمْ أَطْوَارًا» (نوح/۱۴)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): در حالی که شما را به گونه‌های مختلف آفریده است.
«أَلَمْ تَرَوْا۟ كَيْفَ خَلَقَ ٱللَّهُ سَبْعَ سَمَٰوَٰتٍۢ طِبَاقًا وَجَعَلَ ٱلْقَمَرَ فِيهِنَّ نُورًا وَجَعَلَ ٱلشَّمْسَ سِرَاجًا» (نوح/۱۵–۱۶)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): آیا ندیده‌اید خدا چگونه هفت آسمان را طبقه طبقه آفرید؟ و ماه را در میانشان نور و خورشید را چراغ قرار داد.
مخاطبان نوح بی‌سابقه از خدا و وحی نبودند. بزرگان دینیِ سابقشان در طول زمان از خداپرستی به پرستشِ همان بزرگان افتاده بودند — انحرافی شبیه آنکه برخی عیسی یا عُزیر را خدا پندارند یا در میان مسلمانان برخی از جادهٔ توحید دربارهٔ علی علیه‌السلام خارج شوند. نوح انحراف را می‌زداید؛ زیرساختِ اعتقادی هست، باید درست شود. از این رو سخن از هفت آسمانِ طباق به‌جاست.
سراج منبع نور است؛ ماه نور است در نظام آسمان‌ها. استاد هشدار می‌دهد خوانش‌های صرفاً مادی از «جهان‌های چندبُعدی» یا عوالم موازی، اغلب متافیزیک به معنی ماوراءالطبیعه را تأیید نمی‌کنند؛ می‌خواهند غیب را با خط‌کش ماده حل کنند. ظرفیت میکروسکوپ و متر، ماده و آثار ماده است. وقتی می‌گوییم آسمان دوم، از ماده عبور کرده به مثال رسیده‌ایم؛ آسمان‌های بالاتر لایه‌های فراترند. با خط‌کش فیزیک نمی‌توان غیب را تمام‌عیار فهمید؛ باید به وحی اعتماد کرد.
رویاندن از زمین و استدلال معاد
«وَٱللَّهُ أَنۢبَتَكُم مِّنَ ٱلْأَرْضِ نَبَاتًا ثُمَّ يُعِيدُكُمْ فِيهَا وَيُخْرِجُكُمْ إِخْرَاجًا» (نوح/۱۷–۱۸)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و خدا شما را از زمین به گونه‌ای رویانید؛ سپس شما را در آن بازمی‌گرداند و به‌راستی بیرون می‌آورد.
این عالم حساب و کتاب دارد. انبات استدلالِ معاد است: همان که از زمین رویانید، بازمی‌گرداند و اخراجِ بعدی همان معاد است. چگونه ممکن است؟ همان‌طور که بار اول ممکن بود. وقتی از زمین روییده شدی نگفتی چگونه؛ وقتی فرزند در دامان آمد نگفتی از کجا. انبات مقدمهٔ اعاده و اخراج است. مسیر استدلالی نوح را گم نکنیم: از انکارِ وقار الله آغاز شد و به آیاتِ خلقت و معاد رسید تا وعدهٔ استغفار باورپذیر شود.
«وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُمُ ٱلْأَرْضَ بِسَاطًا لِّتَسْلُكُوا۟ مِنْهَا سُبُلًا فِجَاجًا» (نوح/۱۹–۲۰)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و خدا زمین را برای شما گستره قرار داد تا از راه‌های گشادهٔ آن بروید.
مقایسهٔ مالِ با برکت و مالِ خسارت‌زا
چرا نوح می‌گفت استغفار کنید تا اموال و بنین برسد؟ قوم او را با سردمدارانِ ثروتمندِ قدرتمند مقایسه می‌کردند که با مال و ولد به‌سوی خود می‌کشیدند. غافل‌اند که هر ثروت و قدرتی برکت نیست. نوح می‌گوید اگر از من اطاعت می‌کردند به ثروت و قدرتِ بابرکت می‌رسیدند؛ سرپیچی کردند و از صاحبانِ مالی پیروی کردند که مال و ولد جز خسارت نیفزود.
«قَالَ نُوحٌۭ رَّبِّ إِنَّهُمْ عَصَوْنِى وَٱتَّبَعُوا۟ مَن لَّمْ يَزِدْهُ مَالُهُۥ وَوَلَدُهُۥٓ إِلَّا خَسَارًا» (نوح/۲۱)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): نوح گفت: پروردگارا، آنان نافرمانی‌ام کردند و از کسی پیروی کردند که مالش و فرزندش جز خسارت بر او نیفزود.
دنیای نقدِ خداگریزان را بر دنیایِ با تقوا ترجیح دادند؛ حال آنکه دنیای با تقوا مخربِ آخرت نبود. نقدِ بی‌برکت را ولو به قیمت تباهی آخرت گرفتند.
مکر کبّار: شرک در لباس خداگرایی
«وَمَكَرُوا۟ مَكْرًا كُبَّارًا» (نوح/۲۲)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و نیرنگی بزرگ به کار بردند.
«وَقَالُوا۟ لَا تَذَرُنَّ ءَالِهَتَكُمْ وَلَا تَذَرُنَّ وَدًّۭا وَلَا سُوَاعًۭا وَلَا يَغُوثَ وَيَعُوقَ وَنَسْرًۭا» (نوح/۲۳)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و گفتند: هرگز خدایانتان را رها نکنید و ودّ و سواع و یغوث و یعوق و نسر را رها نکنید.
مشکل نوح مواجهه با وحشیانِ بی‌فرهنگِ صرف نبود — برخلاف تصویر برخی فیلم‌ها. در پوشش معنویت ادعای نوح را کوبیدند. دم از دین و خدایان و معنویت و آلهه می‌زدند. توحیدِ نابِ نوح در برابر شرک در لباس خداگرایی بود. بزرگ‌ترین مکر و مصیبت همین بود.
آلهه به معنی کسانی است که به آنان گرایش و عشق و میل دارید. می‌گفتند مواظب باشید این پیامبر ارتباطِ به‌اصطلاح ناب شما را نگیرد؛ روش زندگیِ توحیدیِ مسئولیت‌پذیر را بر شما غالب نکند. «لا تذرنّ» هشدارِ سردمداران به مردم است. و خدا می‌فرماید:
«وَقَدْ أَضَلُّوا۟ كَثِيرًۭا ۖ وَلَا تَزِدِ ٱلظَّٰلِمِينَ إِلَّا ضَلَٰلًۭا» (نوح/۲۴)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و به‌راستی بسیاری را گمراه کردند؛ و ستمکاران را جز گمراهی میفزای.
مکارانِ گروه زیادی را گمراه کردند؛ خود گمراه بودند و با مکر کبّار دیگران را نیز. وقتی خدا برای زندگی روش تعریف کرده، شانه خالی می‌کنند و پارتیِ آلهه می‌سازند تا هر پیامبرِ توحیدِ حقیقی را با فریادِ «وا اللها» پس بزنند.
نهصد و پنجاه سال دعوتِ نوح طول کشید تا گزارش به خدا برسد؛ گزارشی با سرفصل‌ها و ستون‌هایی که استاد توضیح داد. ادامه پس از نماز.
جمع‌بندی این بخش
بخش دوم، بیانِ استغفار و برکات را به استدلالِ وقار الهی و آیاتِ خلقت و معاد پیوند زد؛ سپس نشان داد قوم، مالِ خسارت‌زا را بر مالِ بابرکت ترجیح دادند و با مکر کبّار — شرکِ معنویت‌نما — در برابر توحید ایستادند. این چهرهٔ واقعیِ مخالفان نوح است: نه صرفاً انکار خام، که دین‌نماییِ انحرافی.
برای تثبیتِ آموزهٔ جلسه، بار دیگر مسیر استدلال را از آغاز تا انجام مرور می‌کنیم: سخن استاد زنجیره‌ای است از آیات و نتایج تربیتی؛ هیچ حلقه‌ای را نباید برید. خوانندهٔ تدبر باید هم مفهوم آیه را بگیرد هم جهتِ هدایتیِ آن را در زندگی پیاده کند.
برای تثبیتِ آموزهٔ جلسه، بار دیگر به‌تفصیل مسیر استدلال را از آغاز تا انجام مرور می‌کنیم: سخن استاد زنجیره‌ای است از آیات و نتایج تربیتی؛ هیچ حلقه‌ای را نباید برید. خوانندهٔ تدبر باید هم مفهوم آیه را بگیرد هم جهتِ هدایتیِ آن را در زندگی پیاده کند.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
این مرور برای آن است که تدبر از سطح ترجمه به سطح التزام برسد و مخاطب بداند هر آیه‌ای که خوانده شد، در نقشهٔ هدایتِ سوره کجا نشسته است.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.