یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
اسم رءوف: رحیمِ لطیف
بسم الله الرحمن الرحیم. به نام حضرت قدیر که له الأسماء الحسنی.
اسم رحیم انشعاب از اسم رحمان بود؛ لطیف انشعاب از اسم رحیم. اگر رحیم و لطیف را با هم ملاحظه کنید، اسم رءوف از این دو مشاع است. رءوف عبارت است از رحمت خاصهٔ حق نسبت به انسان — و با دید وسیع‌تر نسبت به هر موجود — در سیر موجود به سوی حق، وقتی این رحمت خاصه در قسمت دقائق باشد که می‌شود لطف یا جلوه‌ای از اسم لطیف. این عین رأفت حق است.
رأفت حق عبارت است از رحمت خاصهٔ الهی در سیر موجود از جمله انسان به سوی خدا، در قسمت‌های خیلی دقیق و لطیف؛ در ریزه‌کاری‌هایی که در سیر موجود به سوی خدا لازم است. بنابراین آنچه از نزد متعال به موجود و انسان می‌رسد در سیرش به سوی خدا و دقیق است و رقیق است و ریزه‌کاری‌هایی است، آن‌ها را می‌گوییم رأفت خداست. اسم رءوف جلوه‌اش در نظام وجود به این صورت است که هر موجودی در سیرش به سوی ذات مقدس حق و برای عبودیتش آنچه راه خیلی دقیق است و لازم است از اسم رءوف عاید می‌شود.
رأفت غیر از تصور رایج
رأفت بر اساس این معنا غیر از آن است که معمولاً در ذهن ماست. رحمت خاصه یعنی اعطای آنچه دقیق است در سیر موجود به سوی ذات مبدأ. چیزهای دقیق را وقتی خدا عنایت می‌کند به موجود و انسان که در سیر ضرورت دارد و مکمل سیر است و حرکت عبودیت را تکمیل می‌کند، این اعطا و عنایت‌ها را می‌گویند رأفت.
آنچه مبدع لطایف عنایت می‌کند، آنچه از او افاضه می‌شود و دقیق است و در سیر و حرکت و عبودیت موجود به سوی خدا لازم است به این معنا که مکمل سیر عبودیت است، این رأفت حق است. بنابراین رأفت معنی خاصی پیدا می‌کند غیر از آنچه معمولاً متوجه‌ایم.
رأفت متعلق به سیر صعودی است
اولاً متوجه شوید که رأفت کلاً مربوط به سیر موجود به سوی خداست؛ اصلاً به سیر صعودی مربوط است. افاضاتی که در حرکت عبودیت به سوی خدا — چه انسان باشد چه غیر انسان — می‌شود از جلوات اسم رءوف و از رأفت حق است. آنچه ربط پیدا می‌کند به دنیا و نعمت‌های دنیا و آسایش و رفاه و ابعاد دیگر، به‌خودی‌خود هیچ‌گونه ارتباطی به رأفت خدا ندارد. خدای رءوف آن خداست که موجود را به سوی کمال مطلوب و به سوی خودش سیر می‌دهد. رأفت خدا در سیر دادن موجود به سوی خود است و در افاضهٔ آنچه در سیر عبودیت لازم است ولو خیلی دقیق باشد.
ممکن است به نظرتان بیاید آیاتی هست که نعمت‌های دنیوی را از مظاهر رأفت شمرده؛ و ما اشتباه می‌کنیم فکر می‌کنیم دادن نعمت دنیا و گرفتن آن رأفت است. نه؛ این اشتباه است. آن آیات معانی دقیقی دارد.
ببینید قرآن ارسال انبیا و رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله و فرستادن کتاب‌ها و آمدن هدایت را از جلوات اسم رءوف می‌شمارد و اخراج انسان از ظلمات را از اسم رءوف می‌شناساند. یا آنکه خودش را تمام وجودش را در راه خدا می‌دهد — آمادهٔ شهادت می‌شود — این را از رأفت خدا می‌شمارد. یک‌دفعه می‌فرماید حیوانات را مسخر کردیم برای شما که بار ببرید و سوار شوید و راه‌های دور بروید و به زحمت نیفتید؛ این رأفت حق است. این‌ها هم معاشوره‌اند هم معانی دقیق دارند.
آنچه افاضهٔ اوست نه این است که دنیا از رأفت حق است. اگر هم دنیا را بگوید به چه معناست؟ آنچه در حرکت موجود و انسان به سوی خدا ضرورت دارد، لازم است، بهتر است، تکمیل می‌کند این حرکت را — اگر نباشد نقصی در حرکت پیش می‌آید — ولو دادن نعمتی باشد که در مسیر حرکت قرار می‌گیرد. اگر این نعمت نبود، در بعضی موارد برای بعضی انسان‌ها سیر کندتر می‌شد یا حتی متوقف. بنابراین آنچه خدا از مظاهر رأفت شمرده از عنایات مربوط به دنیا، از این نظر است که در بعضی موارد نبودش مخل به حرکت است و بودش مکمل. وگرنه اگر از آن نظر نباشد نه تنها رأفت نیست بلکه گاهی حجاب و فتنه است.
دنیا اگر دنیایی باشد که انسان را به سوی خدا نبرد و فقط خودش باشد، قرآن آن را فتنه می‌داند. آیاتی هست که اگر نبود بعضی ملاحظات، سقف خانه‌های مرفهین از نقره می‌شد. پس وقتی دنیا را با چشم خدا نگاه کنید که دادنش اگر در مسیر حرکت افتد رأفت است و اگر نه فتنه، دیگر جایی نمی‌ماند که گوشه‌ای از دنیا را مطلق رأفت بشمارید.
رأفت بنابراین این شد: آنچه خدا افاضه می‌کند چیزهای دقیق دارد؛ ولو دادن دنیا باشد در بعضی موارد؛ آنچه لازم است در سیر موجود خدا عنایت کرده این را می‌گویند رأفت؛ حتی چیزهای خیلی دقیق — مثلاً بیان یک مسئله، توضیح یک ضرورت — اگر نمی‌رسید انسان نمی‌توانست درست حرکت کند؛ این بیان خودش از جلوات رأفت است.
معنی رأفت روشن شد: رحمت خاصهٔ خدا؛ افاضهٔ آنچه در سیر عبودیت لازم است از چیزهای دقیق. رحیم با لطیف می‌شود رءوف. رءوف عبارت است از رحیم لطیف.
قاعدهٔ مهم در آیات: اسم آخر آیه
: هر جا در قرآن در یک آیه مطلبی را بیان می‌کند و در آخر آیه اسمی را می‌آورد، مضمون و محتوای آن آیه از جلوات همان اسمی است که در آخر قرار می‌گیرد. و اگر چند آیهٔ مرتبط را گفت و بر آن‌ها اسمی آورد، محتوای آن چندین آیه با همهٔ ابعادش از مظاهر همان اسم است. اینجا آیاتی است که در آخرشان رءوف با رحیم یا رءوف قرار می‌گیرد.
آیهٔ تغییر قبله
«وَمَا جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنتَ عَلَيْهَا إِلَّا لِنَعْلَمَ مَن يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّن يَنقَلِبُ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ ۚ وَإِن كَانَتْ لَكَبِيرَةً إِلَّا عَلَى الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ ۗ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَّحِيمٌ» (بقره/۱۴۳)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و قبله‌ای را که بر آن بودی قرار ندادیم مگر آنکه بدانیم کی از پیامبر پیروی می‌کند و کی بر پاشنه‌های خود برمی‌گردد؛ و هرچند این جز بر کسانی که خدا هدایتشان کرده گران بود؛ و خدا ایمان شما را تباه نمی‌کند؛ که خدا به مردم رءوف و مهربان است.
خدا آزمایشی در صدر اسلام پیش می‌آورد: تغییر قبله از بیت‌المقدس به کعبه. حتی در اثنای نماز رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وآله قبله را عوض کرد؛ نمازی با دو جهت. خود این دستور تا روز قیامت قبله کعبه شد؛ و در عین حال آزمایش بود. برای بعضی با روح خضوع و قبول حق هیچ سنگینی نداشت؛ برای بعضی سنگین بود — نه لزوماً رد آشکار، اما سؤال‌انگیز در درون. طرح سؤال در درون در برابر دستور خدا خودش محل آزمایش است: چه کسی در باطنش حرف می‌شود و چه کسی سلم دارد.
این‌جور آزمایش‌ها پیش می‌آید تا باطن‌ها ظهور پیدا کند؛ آن که خضوع سلم دارد از آن که ندارد جدا شود؛ و خدا وقتی ظهور پیدا شد هر کسی را به مقتضای آنچه دارد در مسیر حرکت دهد. این خودش از مظاهر رحمت حق است. خدا باید آدم را آزمایش کند ببیند آیا استعداد بالاتری هست که به خاطر آن چیزی بدهد و مسیر را ادامه دهد یا نه. اگر آزمایش نکند استعداد بیشتر و آمادگی بیشتر به حساب نمی‌آید؛ و آن رحمت رءوف نخواهد بود. کسی که استعداد و آمادگی بیشتر دارد و نشان می‌دهد در طلب الله است می‌ترسد که این بیشتری را خدا اعطا نکند؛ این از رحمت حق به دور است.
علم فعلی و بروز استعداد
إلا لنعلم: مگر بدانیم. آیا خدا اگر این آزمایش را پیش نمی‌آورد نمی‌دانست باطن من چیست؟ قبلاً هم می‌دانست. این علم، علم در مرحلهٔ فعلی است؛ برای اینکه بروز پیدا کند، مشمول علم فعلی شود و افاضات حق به دنبالش آنجا که باید بشود بشود. اگر بروز پیدا نکند آنچه باید افاضه شود نمی‌شود. پس رحمت حق ایجاب می‌کرد این جریان را پیش بیاورد؛ نهال‌ها بیرون شود؛ آن‌جور بروز کند که به بروز بدهد آنچه را باید بدهد در سیر به سوی خدا. این رحمت خداست.
و إن کانت لکبیرة إلا علی الذین هدی الله: اگرچه سنگین بود مگر برای کسانی که مشمول هدایت بودند. و ما کان الله لیضیع ایمانکم: خدا چنین نیست که ایمان شما را در هر درجه و رتبه‌ای ضایع کند. هر ایمان را به تناسب خودش باید پرورش دهد و هر صاحب ایمان را به تناسب ایمانش پیش ببرد؛ و اگر نمی‌شد ایمان ضایع می‌شد. چرا این‌طور نیست؟ چون إن الله بالناس لرءوف رحیم. رؤوف بودن خدا این‌جور چیزها را پیش می‌آورد تا افاضات دقیق برای آن‌ها که باید بشود بشود. از اینجا هم معلوم می‌شود رءوف از انشعابات رحیم است.
سه سطح آزمایش در همین آیه هست: من یتبع از من ینقلب؛ و میان تابعان آنان که سنگین بود و آنان که بدون سنگینی — با حضور — پذیرفتند. کل این آزمایش‌ها برای بروز ایمان‌ها و افاضهٔ متناسب است. سنت کل قلب این‌گونه است: استعداد به بروز برسد تا فعلیت‌های بعدی بیاید. مثال خاک: استعداد انسان شدن دارد؛ اگر بروز نکند نبات و انسان بعدی نمی‌آید.
آزمایش‌های روزمره در اطاعت
هیچ‌وقت فکر نکنید آزمایشی پیش نمی‌آید. لحظه به لحظه همه در آزمایش‌اند و استعدادها و باطن‌ها بروز می‌کند و به دنبال بروز افاضه از حق از طریق سنن می‌رسد. مسئله فقط بازی بی‌معنا نیست؛ در کل وجود بازی‌ای است که معلوم شود در ذات خود چه هستند در گردش سوی خدا.
تبعیت از رسول تبعیت از خداست. امر پدر آنجا که امر خداست آزمایش است؛ اطاعت شوهر آنجا که خدا گفته؛ فرمانده در حکومت اسلامی آنجا که نظام حق است — نافرمانی مخالفت با حق می‌شود. این‌ها را کلی حساب کنید: بروز آزمایش.
آیهٔ فروش نفس در طلب رضای خدا
«وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ» (بقره/۲۰۷)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و از مردم کسی است که جان خود را در طلب خشنودی خدا می‌فروشد؛ و خدا به بندگان رءوف است.
از مردم هستند کسانی که نفس خود را می‌فروشند ابتغاء مرضات الله؛ خریدار رضای خداست. والله رءوف بالعباد. معنی ساده این نیست فقط که شهید می‌شوند و خدا بعد به آن‌ها رحمت می‌کند. عمیق‌تر: خود اینکه کسی آمادگی و عمل فروش نفس پیدا کند از مظاهر رحمت است. این آمادگی نتیجهٔ مراحلی از ایمان و عبودیت بود. اگر حساب‌هایی بود و این را به دنبالش نمی‌آورد رحمت خدا نبود؛ رءوف نبود. محتوای آیه جلوهٔ همان اسمی است که آخر آیه است: رحمت ایجاب می‌کند از مردم انتخاب شوند کسانی که چنین آمادگی دارند؛ ایمان خاص ضایع نشود.
تحذیر از خدا؛ رءوف بالعباد
خدا شما را تحذیر می‌کند از خودش:
«… وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ ۗ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ» (آل عمران/۳۰)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): … و خدا شما را از خودش می‌ترساند؛ و خدا به بندگان رءوف است.
این رحمت خداست که شما را تحذیر می‌کند. اگر نبود رحمتش شما را از خودش تحذیر نمی‌کرد. بیان اینکه برحذر باشید از خدا خودش از رحمت است. اگر نگوید انسان به خود نیاید. همان خدایی که خیر محض است شدید العقاب هم هست؛ اما با این‌همه می‌فرماید شما را از خودش می‌ترساند. این بیان از جلوات رأفت است؛ همان کلی که گفتیم: آنچه در حرکت انسان به سوی خدا لازم است ولو بیان یک چیز باشد از جلوات رءوف است.
آیهٔ توبه در ساعة العسرة
«لَقَد تَّابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنصَارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ الْعُسْرَةِ مِن بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيغُ قُلُوبُ فَرِيقٍ مِّنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ ۚ إِنَّهُ بِهِمْ رَءُوفٌ رَّحِيمٌ» (توبه/۱۱۷)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): به راستی خدا بر پیامبر و مهاجران و انصار — کسانی که در ساعت سختی از او پیروی کردند — بازگشت؛ پس از آنکه نزدیک بود دل‌های گروهی از ایشان بلغزد؛ سپس بر آنان بازگشت؛ که او به ایشان رءوف و مهربان است.
خدا دو بار توبه در این آیه بیان می‌کند. توبهٔ خدا روآوردن و جذب است. توبه سه مرحله دارد به یک نظر: توبهٔ انسان به سوی خدا و توبهٔ خدا به سوی انسان. اول خدا بازگشت می‌کند؛ بعد انسان را می‌کشد انسان بازگشت می‌کند؛ بعد از توبهٔ انسان دوباره خدا بازگشت بعدی دارد. ابتدا از خدا، سپس از انسان، سپس باز از خدا.
خدا تاب على النبی والمهاجرین والانصار الذین اتبعوه فی ساعة العسرة. خصوصیت این‌ها تبعیت از رسول در سختی‌ها بود؛ تحمل مشکلات مرتبهٔ خاص ایمان بود. این خصوصیت نادیده گرفته نمی‌شود در نظام وجود به حساب آن رءوف که در کل وجود حکم‌فرماست. این آمادگی رحمت خاص را جذب کرد؛ اگر جذب نمی‌کرد رحمت ناقص بود. خدا بازگشت به این‌ها؛ از لغزش قلوب جلوگیری شد؛ ثم تاب علیهم بازگشت دوم. جلوهٔ رأفت خدا بود که تحمل سختی‌ها را نادیده نگیرد.
جمع‌بندی رأفت
رءوف = رحیم لطیف؛ افاضهٔ دقائق لازم در سیر صعودی. دنیا وقتی رأفت است که مکمل حرکت باشد. آزمایش‌ها برای بروز ایمان و افاضهٔ متناسب از رأفت است. فروش نفس، تحذیر الهی، و توبه در عسرت همه جلوات رءوف‌اند. رءوف از انشعابات رحیم است.
بازخوانی آزمایش قبله با چشم رأفت
اگر آیهٔ قبله را فقط فقه تغییر جهت بدانید، اسم رءوف در پایان آیه بی‌کار می‌ماند. اما اگر قاعدهٔ «محتوای آیه جلوهٔ اسم آخر است» را جدی بگیرید، کل صحنه — دستور، سنگینی، هدایت‌یافتگان، ضایع نشدن ایمان — دستگاه رأفت می‌شود. رأفت اینجا به معنی نوازش عاطفی نیست؛ به معنی آن افاضهٔ دقیقی است که نمی‌گذارد استعداد پنهان زیر پرده بپوسد.
علم الهی پیش از بروز نیز هست؛ اما افاضهٔ بعدی بر مدار بروز فعلی می‌چرخد. سنت وجود این است که قوه به فعل برسد تا افاضهٔ متناسب ممکن شود. از این رو آزمایش نه بازی بی‌رحم است نه نمایش؛ شرط رأفت است. بدون بروز، ایمانِ خاص ضایع می‌شود؛ و ما کان الله لیضیع ایمانکم دقیقاً چون رءوف رحیم است ممتنع می‌شود.
در زندگی روزمره همین منطق جاری است. هر امر الهی — از اطاعت والدین در موضع شرعی تا انضباط در نظام حق — صحنهٔ آزمایشی است که باطن سلم یا رد را بیرون می‌آورد. رءوف بودن حق اقتضا می‌کند این صحنه‌ها باشد تا آنکه بیشتر دارد بیشتر بگیرد و آنکه کمتر دارد نیز به قدر خود سیر داده شود.
شهادت و رأفت
آیهٔ یشری نفسه را اگر فقط پاداش پس از مرگ بخوانید، باز اسم رءوف را به مؤخره تبعید کرده‌اید. متن می‌گوید خود این فروش نفس در شبکهٔ رأفت رخ می‌دهد. آمادگی شهادت میوهٔ سیر پیشین است؛ و ندادن این مقام به آنکه استعدادش رسیده نقض رأفت است. پس رحمت نه تنها پس از ایثار، که در خود امکان ایثار حضور دارد.
خوف از خدا به عنوان رأفت
تحذیر الهی از نفس خود Paradox نیست؛ رأفت است. اگر حق هشدار ندهد، انسان در غفلت هلاک می‌شود. بیان خوف، افاضه‌ای دقیق در سیر است؛ همان‌قدر رأفت که گشایش در و بیان حکم. سالک باید بیاموزد که ترساندن خدا از خودش از مقولهٔ لطف دقیق است نه تناقض با رحمت.
عسرت و دو توبه
در ساعة العسرة، ایمانِ تحمل‌کننده مغفول نمی‌ماند. رءوف نظام وجود آن ایمان را می‌بیند، جذب می‌کند، از زیغ قلوب مانع می‌شود، و پس از بازگشت عبد بازگشت دوم می‌کند. این نقشهٔ سه‌مرحله‌ای توبه را در آیه‌ای کوتاه فشرده می‌بینید. درس عملی: سختی‌های تبعیت از حق بی‌پاسخ نمی‌ماند؛ نادیده گرفتن آن در منطق رأفت محال است.
دنیا میان رأفت و فتنه
جمع آیات تسهیل مرکوب و آیات فتنهٔ زینت، کلید فهم رأفت دنیوی است. نعمت وقتی در مسیر عبودیت قرار گیرد رأفت است؛ وقتی خودْمعیار شود فتنه. از این رو سالک نه دنیاگریز مطلق است نه دنیاگرا؛ ناظر نقش نعمت در سیر است. رءوف آن حق است که دقائق لازم سیر — از هدایت کتاب تا مرکوب راه — را افاضه می‌کند.
پیوند با رحمان و رحیم و لطیف
رءوف بدون رحمان ریشه ندارد؛ بدون رحیم افاضهٔ خاص ندارد؛ بدون لطیف به دقائق نمی‌رسد. سلسلهٔ اسماء را قطعه‌قطعه نخوانید. آنچه در جلسات پیش دربارهٔ رحمان و رحیم و لطیف آمد، در رءوف به صورت رحمتِ دقیقِ سیر جمع می‌شود.
تفصیل دوبارهٔ معنی رأفت
بار دیگر با بیانی دیگر می‌گویم تا جا بیفتد. مبدع، لطایف را عنایت می‌کند. آنچه از او افاضه می‌شود اگر دقیق باشد و در عبودیت موجود به سوی خدا مکمل سیر باشد، رأفت است. پس رأفت نه هر مهربانی عامیانه، نه هر رفاه، نه هر لذت؛ بلکه آن بخش از رحمت خاصه است که بر دقائق مسیر فرود می‌آید. گاهی این دقیق، حکم شرعی است؛ گاهی تذکر قلبی؛ گاهی گشایش راه؛ گاهی تحمل در عسرت؛ گاهی حتی نعمتی مادی که اگر نباشد حرکت می‌لنگد.
از این رو وقتی قرآن ارسال رسل و انزال کتب را در افق رءوف می‌نشاند، دارد می‌گوید بزرگ‌ترین رأفت‌ها هدایت است. اخراج از ظلمات رأفت است. آماده‌سازی برای بذل نفس رأفت است. تسهیل سفر با مرکوب نیز می‌تواند رأفت باشد اگر در خدمت همان سیر باشد. اشتباه رایج این است که رأفت را با راحتی یکی کنیم؛ در حالی که رأفت گاهی عین آزمایش سنگین است — چنان‌که در قبله دیدیم — چون بدون آن ایمان ضایع می‌شد.
سه سطح تبعیت در آزمایش قبله
در صحنهٔ قبله دست‌کم سه وضعیت ظهور کرد: آنکه برگشت و منقلب شد؛ آنکه تبعیت کرد اما با سنگینی و سؤال درونی؛ و آنکه تبعیت کرد بی‌آنکه کبیره باشد بر او، چون هدایت یافته بود. رأفت ایجاب می‌کند این تمایزها بروز کند. اگر همه در ظاهر یکسان بمانند، افاضهٔ متناسب ممکن نیست. إن الله بالناس لرءوف رحیم پایان منطقی این تمایز است نه زائدهٔ عاطفی.
و ما کان الله لیضیع ایمانکم را چنین بخوانید: ایمان‌های دارای رتبهٔ خاص، وقتی به صحنه آمدند، حق آن‌ها را تباه نمی‌کند؛ پرورش می‌دهد. تباهی آنجاست که استعداد را زیر پرده بگذارند و افاضه نکنند؛ و رءوف بودن مانع همین تباهی است.
علم پیشین و علم فعلی
شبهةً «خدا که می‌دانست پس لنعلم چیست؟» با تفکیک علم ذاتی پیشین و علم فعلیِ ناظر به بروز حل می‌شود. افاضه بر مدار آنچه بالفعل شده می‌چرخد. آزمایش ابزار تبدیل قوه به فعل مشهود است تا رحمت دقیق جای خود بنشیند. این نکته نه تنها کلامی، که سلوکی است: از خدا بخواهید استعدادهایتان را به صحنهٔ صدق بیاورد، نه آنکه از آزمایش بگریزید.
گسترش اطاعت‌های جزئی
استاد مسئله را از قبله به زندگی می‌کشاند: پدر، مادر، همسر، فرمانده — آنجا که امرشان در طول امر خداست — آزمایش‌های پیاپی‌اند. مخالفت با آن‌ها در موضع حق، مخالفت با حق است. این سخن برای تحقیر انسان نیست؛ برای نشان دادن فراگیری سنت بروز است. رءوف بودن حق در خانه و پادگان و مسجد یک سنت دارد: باطن را بیرون می‌آورد و بر وفق آن سیر می‌دهد.
خوانش عمیق‌تر یشری نفسه
«می‌فروشد نفس را» معامله است: بها مرضات الله است. رءوف بالعباد می‌گوید این معامله در بازار رحمت برگزار می‌شود. انتخاب کسانی برای این مقام، ضایع نکردن ایمان خاص است. پس جامعهٔ ایمانی بدون ایثارگران، از رأفت ناقص می‌ماند؛ و فرد ایثارگر میوهٔ رأفت پیشین است نه ناگهانیِ بی‌ریشه.
خوف و رجاء در پرتو رءوف
تحذیر از نفس الهی، رجاء را نمی‌کشد؛ دقیق می‌کند. salik باید هم شدید العقاب را ببیند هم رءوف بالعباد را. بیان هر دو از دستگاه هدایت است. آنکه فقط بشارت می‌خواهد رأفتِ دقیقِ خوف را انکار کرده؛ و آنکه فقط خوف می‌ماند لطفِ رءوف را فراموش کرده است.
ساعة العسرة به مثابه میزان
ساعت سختی میزان ایمان است. اتبعوه فی ساعة العسرة وصفی است که رأفت را جذب می‌کند. کاد یزیغ قلوب فریق: نزدیک بودن به لغزش نشان می‌دهد بدون بازگشت حق حتی همان مؤمنانِ مجاهد در خطر بودند. پس توبهٔ اول حق پیش از ثبات نهایی است؛ و توبهٔ دوم پس از بازگشت آنان. إنّه بهم رءوف رحیم خلاصهٔ کل ماجراست: نادیده نگرفتن تحمل، مانع شدن از زیغ، و افاضهٔ پس از توبه.
جمع نهایی جلسهٔ چهاردهم
اگر بخواهیم یک جمله بگوییم: رءوف آن چهره از رحیم است که دقائق سیر را افاضه می‌کند، استعداد را به آزمایش می‌آورد تا ضایع نشود، ایثار را ممکن و معقول می‌کند، با تحذیر از هلاکت بازمی‌دارد، و در عسرت دو بار به سوی بنده بازمی‌گردد. این‌ها را در آیات بقره و آل عمران و توبه بخوانید تا رأفت از مفهوم مبهم مهربانی به نقشهٔ دقیق سلوک بدل شود.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
تأمل دوباره در پیوند رءوف با رحیم و لطیف و در قاعدهٔ اسمِ پایان آیه، فهم رأفت را از سطح احساس به سطح نظام وجود می‌برد و آزمایش‌های زندگی را معنی می‌کند.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.