یادداشت: ترجمه‌های فارسیِ زیرِ عبارات عربی در این متن، توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند.
مضرات مراتب شرک در سلوک
بسم الله الرحمن الرحیم. چهار مرتبه بازخوانی شد: جلی (مؤثر‌دانستن و عبادت)؛ خفیِ اطاعت از غیر؛ خفیِ اطاعت از نفس (الهه‌گرفتن هوا)؛ خفی‌ترین: دیدنِ کثرتِ مؤثرها بدون شهودِ فاعل واحد. اکنون مضرات.
ضرر شرک جلی و اطاعت از غیر
پرستشِ غیر سیر را به سوی او می‌برد نه به خدا.
«إِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ» (انبیاء/۹۸)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): شما و آنچه غیر خدا می‌پرستید هیزم دوزخید.
اطاعت از غیر در قبال حق نیز در باطن عبادتِ او و ولایت شیطان است؛ شیطان در جلوهٔ آن کس آمده است.
«كُتِبَ عَلَيْهِ أَنَّهُ مَن تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُ يُضِلُّهُ وَيَهْدِيهِ إِلَىٰ عَذَابِ السَّعِيرِ» (حج/۴)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): بر او نوشته شده که هر کس او را سرپرست گیرد، پس او گمراهش می‌کند و به عذاب آتش رهنمونش می‌شود.
«وَمَن يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِّن دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُّبِينًا» (نساء/۱۱۹)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و هر کس شیطان را به جای خدا سرپرست گیرد، زیان آشکاری کرده است.
«وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِيَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُم مِّنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ» (بقره/۲۵۷)
ترجمهٔ فارسی (توسط مدل، نه استاد): و کسانی که کفر ورزیدند سرپرستانشان طاغوت‌اند که آنان را از نور به تاریکی‌ها بیرون می‌برند.
از این‌رو ذکر و خلوت با طاعتِ غیر نمی‌سازد؛ بخش مهمی از پرستش به سوی شیطان می‌رود و پیشرفتی نیست.
ضرر اطاعت از نفس
عبادت نفس با سلوک جور درنمی‌آید. همهٔ مراتب شرک در تحلیل به خودپرستی فشرده می‌شود: حتی مشرک جلی در پرستشِ آفتاب جلب نفع و دفع ضررِ خود را می‌خواهد. اطاعت از صاحب جاه نیز برای حفظ منفعتِ خود است. مادام که «من» پابرجاست، شرک‌ها دیده می‌شوند.
بعضی گفته‌اند حتی عبادت برای بهشت و از ترس جهنم در لایه‌ای به خود برمی‌گردد. رسول خدا پناه می‌برد از شرک خفی. علی علیه‌السلام: عبادت احرار آن است که او را بپرستند چون اهلِ عبادت است؛ نه عبادت تجار و نه عبادت عبیدِ صرف. فکر کردنِ این مقام آسان نیست؛ رسیدن دشوارتر است. اما جهتِ راه را نشان می‌دهد: کاهشِ خود و افزایشِ او.
باز باید به پیوند اثر و منزلت بازگشت: اثر از یقین می‌زاید؛ تقلیدِ اثر بدون یقین نفاقِ حال می‌آورد.
سالک اگر اثر را در خود ندید، نباید دیگران را متهم کند؛ باید حجابِ خود را بجوید.
کتب اخلاق آثار را می‌شمارند؛ شهود آثار را می‌چشاند. شمارش مقدمهٔ چشیدن است.
هر اثر در مرتبه‌ای از یقین شدت می‌گیرد؛ انتظارِ همهٔ آثار در ابتدای راه نادرست است.
توکلِ زبانی غیر از توکلِ یقینی است؛ فرق را حال نشان می‌دهد نه ادعا.
تسلیمِ حقیقی اعتراضِ پنهان را می‌کشد؛ اگر اعتراض ماند، تسلیم کامل نیست.
رضا به قضا میوهٔ دیدنِ ربوبیت است؛ بی‌آن دیدن، رضا سخت و شکننده است.
تفویض پایانِ تدبیرِ خودی است؛ تا خود مدبر است، تفویض ناقص است.
دعا در منزلت رضا رنگِ دیگر می‌گیرد؛ نه آنکه مطلقاً ترک شود، بلکه از طلبِ دفعِ هر قضا پاک می‌شود.
سیدالشهدا در عرفه نقشهٔ یقین را در دعا کشیده است؛ باید با تدبر خواند نه با شتاب.
قلب مؤمن عرش است؛ تدبیر از عرش است. این سخن برای اهلش درِ معرفت است.
خوفِ موقن از دیدنِ عظمت و خطرِ وجودِ کاذب است؛ خوفِ ما اغلب از خیال و عادت است.
دعای کمیل و خوف مؤمنین معیار می‌گذارد: أخافک مخافة المؤمنین.
کذب در وجودیت — گفتنِ ایاک نعبد و شکستنِ آن با گناه — آتشِ باطنی دارد که موقن می‌بیند.
من عرف قدرک لم یخفک محال است؛ معرفتِ قدر خوف می‌آورد.
ما أشجعهم علی النار توبیخِ قرآن به جراتِ بی‌معرفت است.
همهٔ آثار در جهل و علم خلاصه می‌شود: جهل هلاکت است و علم نجات.
شرک جلی پرستشِ غیر با استقلالِ تأثیر است؛ برای مؤمنِ سالک معمولاً مطرح نیست.
شرک خفی اطاعت از غیر یا از نفس در برابر حق است؛ قرآن آن را الهه‌گرفتنِ هوا می‌داند.
إن الله لا یغفر أن یشرک به راه را بر شرک می‌بندد؛ سلوک با صنمِ نفس پیش نمی‌رود.
اطاعتِ شیطان همان عبادتِ شیطان در زبان قرآن است؛ پیمانِ ألست را می‌شکند.
مرتبهٔ چهارم شرک خفی دیدنِ استقلالِ اسباب است حتی بدون عبادت و اطاعت.
قیوم در آتش و آب حاضر است؛ اثر از اوست نه از مجرا به استقلال.
معجزات و خوارق عادت برهانِ نفیِ استقلالِ اسباب‌اند.
مثنوی المعنی هو الله را فشردهٔ توحید افعالی می‌داند.
قرآن کارها را به خدا نسبت می‌دهد تا توحید بیاموزد نه تا اسباب را انکارِ وجودی کند.
هاتوا برهانکم از منظر شهودِ رسول است؛ ما برعکس برهان برای توحید می‌طلبیم.
مضرات شرک: سیر به سوی معبودِ باطل؛ ولایت شیطان؛ خروج از نور به ظلمت.
همهٔ مراتب شرک به خودپرستی فشرده می‌شود؛ جلب نفع و دفع ضرر برای خود.
عبادت احرار برای اوست چون اهلِ عبادت است؛ نه تجارت و نه ترسِ صرف.
چرا با ذکر و خلوت پیش نمی‌رویم
یکی از پاسخ‌ها همین جاست: طاعتِ غیر در خلافِ حق، ولایت شیطان و خروج از نور به ظلمت است. معاذیرِ «می‌رنجید» و «می‌ترسیدم» در نظامِ واقعیت پذیرفته نیست. تکوین دو دو تا چهار تا است؛ کتب علیه... فلیضله. هر طاعتِ شیطانی به همان اندازه از عالم نور دور می‌کند.
خودپرستی به‌عنوان ریشه
تحلیلِ نهایی همهٔ مراتب را به خود برمی‌گرداند. حتی بت‌پرست خود را می‌پرستد در قالبِ بت. سالک اگر این ریشه را نشناسد، شاخه‌ها را می‌زند و ریشه می‌ماند. خطرناک‌تر آنکه بعضی عبادت‌ها نیز در لایهٔ نیت به خود برگردد. پناه‌بردنِ رسول از شرک خفی نشانِ سنگینیِ باب است. عبادت احرار افق است: او را بپرست چون اهلِ عبادت است؛ چه به بهشت برد چه نبرد. فکرش دشوار است؛ جهت‌گیری‌اش روشن.
هر بار که از ترسِ رنجشِ خلق امر خدا را ترک می‌کنی، آیهٔ ولایت شیطان را به یاد آور.
ریشهٔ خودپرستی را در نیتِ عبادت‌ها نیز تفتیش کن؛ بدون وسواسِ مرضی.
عبادت احرار را به‌عنوان قبلهٔ نیت نگه دار؛ نه به‌عنوان دعویِ حال.
نقشهٔ چهار مرتبه و ورود به مضرات
چهار مرتبه گذشت: جلیِ عبادتِ غیر؛ خفیِ اطاعت از غیر؛ خفیِ اطاعت از نفس؛ خفیِ استقلالِ اسباب. اکنون باید دید چگونه برای سالک مضر است و چرا با ذکر و خلوت گاه پیش نمی‌رود.
در شرک جلی سیر به سوی معبودِ باطل است نه به سوی حق. إنکم و ما تعبدون من دون الله حصب جهنم: انسان با معبودش محشور می‌شود. در شرک خفیِ اطاعت، عبادت مخصوص خداست اما اطاعت از غیر در قبال او دوپاره‌اش می‌کند؛ دو جهتِ مخالف مانعِ پیشروی است. طاعت از هر کس در قبال حق، در باطن طاعتِ شیطان و گزینشِ ولایت اوست؛ شیطان در جلوهٔ همان کس پیش می‌آید.
کتب علیه که من تولاه فلیضله و یهدیه الی عذاب السعیر. فمن یتخذ الشیطان ولیا من دون الله فقد خسر خسرانا مبینا. هر تبعیتِ مخالفِ امر خدا گزینشِ ولیّ شیطان است. با هر چنین تبعیتی از عالم نور دور و به ظلمات نزدیک می‌شود. از این‌رو سالکِ اهلِ ذکر که پیش نمی‌رود، یکی از چراهایش همین است: شب و روز بخشی از پرستشش به سوی مخالفِ رحمان است.
مرحلهٔ سوم مبتلابهٔ اکثر است. أفرأیت من اتخذ الهه هواه. تا صنمِ نفس برپاست، راه توحید بسته است. جهاد با نفس رکن اول است. بی‌آن، برنامه‌های ذکر و ترجیح از همان آغاز لطمه می‌خورند.
چرا ذکر و خلوت پیش نمی‌برد
سالک می‌پرسد چرا پیش نمی‌روم؟ یکی از پاسخ‌ها همین مراتب شرک است. عبادتِ زبانی و خلوتِ بی‌جهاد، با ولایتِ شیطان در باطن جمع نمی‌شود. کتب تکوینی تقلب‌بردار نیست: آتش وقتی برسد می‌سوزاند؛ ولایت شیطان وقتی گرفته شود به ضلالت می‌برد.
همهٔ مراتب در خودپرستی فشرده می‌شود. مشرکِ جلی در حقیقت خود را می‌خواهد: جلب نفع و دفع ضرر. مطیعِ غیر نیز برای جلب و دفع است. مطیعِ نفس آشکارتر خود را می‌پرستد. حتی مرتبهٔ چهارم — اثر را از اسباب دیدن — به حفظِ خود و تدبیرِ خودی بازمی‌گردد. مادام که «من» پابرجاست، این چترها بالای سر است.
بعضی گفته‌اند عبادتِ ترسانه یا تجارت‌گونه نیز بوی خود دارد. رسول خدا پناه می‌برد: اللهم انی اعوذ بک من الشرک الخفی. علی علیه‌السلام عبادت احرار را از عبادت تجار و عبید جدا کرد: او را عبادت می‌کنند چون اهلِ عبادت است؛ نه برای بهشت و نه از ترسِ صرف. این افقِ معصومین است؛ سالک نزدیک می‌شود نه ادعا می‌کند. اگر از شرک خلاص شد چه بهتر؛ اگر نه، دست‌کم بداند چرا به مقصدِ عبودیت نمی‌رسد: تا خود معبود است، راه به او بسته است.
ضرر شرک جلی و اطاعت از غیر در سلوک
در شرک جلی سیر به سوی معبود باطل است نه به سوی حق. إنکم و ما تعبدون من دون الله حصب جهنم: انسان با معبودش محشور می‌شود. در شرک خفی اطاعت، عبادت مخصوص خداست اما اطاعت از غیر در قبال او دوپاره‌اش می‌کند؛ دو جهت مخالف مانع پیشروی است. طاعت از هر کس در قبال حق در باطن طاعت شیطان و گزینش ولایت اوست؛ شیطان در جلوهٔ همان کس پیش می‌آید. کتب علیه که من تولاه فلیضله. فمن یتخذ الشیطان ولیا من دون الله فقد خسر خسرانا مبینا. با هر چنین تبعیتی از عالم نور دور و به ظلمات نزدیک می‌شود.
سالک می‌پرسد چرا پیش نمی‌روم؟ یکی از پاسخ‌ها مراتب شرک است. عبادت زبانی و خلوت بی‌جهاد با نفس با ولایت شیطان در باطن جمع نمی‌شود. کتب تکوینی تقلب‌بردار نیست. از این‌رو برنامه‌های ذکر و ترجیح از همان آغاز اگر با استقلال اسباب یا اطاعت نفس بیامیزد لطمه می‌خورند. قسمت مهمی از لطمات سالکان مبتدی از مرتبهٔ چهارم و از اطاعت نفس است. باید عبادت شیطان نکرد اگر واقعاً او را می‌خواهیم.
خودپرستی ریشهٔ همه مراتب
همهٔ مراتب در خودپرستی فشرده می‌شود. مشرک جلی در حقیقت خود را می‌خواهد: جلب نفع و دفع ضرر. مطیع غیر نیز برای جلب و دفع است. مطیع نفس آشکارتر خود را می‌پرستد. حتی مرتبهٔ چهارم — اثر را از اسباب دیدن — به حفظ خود و تدبیر خودی بازمی‌گردد. مادام که من پابرجاست این چترها بالای سر است. بعضی گفته‌اند عبادت ترسانه یا تجارت‌گونه نیز بوی خود دارد. رسول پناه می‌برد از شرک خفی. علی عبادت احرار را جدا کرد: او را عبادت می‌کنند چون اهل عبادت است. این افق معصومین است؛ سالک نزدیک می‌شود نه ادعا می‌کند.
از نور به ظلمت و فشردگی در خود
در تبعیت‌های مخالف حق، مؤمن عابد حتی اهل سلوک با هر عبادت شیطان از عالم نور دور و به ظلمات نزدیک می‌شود. این حرکت تدریجی است و با معاذیر مختلف پوشیده می‌شود: ترسیدم، به درم افتادند، سال چنین بود. با سلوک نمی‌سازد. فشردگی در خود تا من پابرجاست ادامه دارد. اگر از شرک خلاص شدیم چه بهتر؛ اگر نه دست‌کم بدانیم چرا به مقصد عبودیت نمی‌رسیم: تا خود معبود است راه به او بسته است. اللهم انی اعوذ بک من الشرک الخفی باید ورد محاسبه باشد نه شعار زبان.
مضرات عملی و ریشهٔ خودپرستی
چهار مرتبه گذشت؛ اکنون مضرات. شرک جلی سیر به معبود باطل است. اطاعت از غیر دوپاره می‌کند و ولایت شیطان می‌آورد. کتب علیه من تولاه فلیضله. از نور به ظلمت رفتن تدریجی است. اطاعت نفس مبتلابه اکثر است. ذکر و خلوت بی‌جهاد پیش نمی‌برد. همه مراتب در خودپرستی فشرده می‌شود: جلب نفع و دفع ضرر برای خود. حتی مرتبهٔ چهارم به حفظ خود بازمی‌گردد. عبادت تجار و عبید بوی خود دارد. عبادت احرار چون او اهل عبادت است. اللهم انی اعوذ بک من الشرک الخفی ورد محاسبه باشد. اگر خلاص نشدیم علت نرسیدن را بشناسیم: تا خود معبود است راه بسته است.
فشردگی در خود تا من پابرجاست ادامه دارد. معاذیر ترس و مصلحت پوششی بر ولایت شیطان می‌شود. با سلوک نمی‌سازد. قسمت مهمی از لطمات از اول برنامه‌ها از مرتبهٔ چهارم و از اطاعت نفس است. باید عبادت شیطان نکرد اگر او را می‌خواهیم. صراط مستقیم ان اعبدونی است. انسان با معبودش محشور می‌شود؛ پس معبود را باید درست برگزید.
سیر شرک جلی به معبود باطل است. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «سیر شرک جلی به معبود…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
انسان با معبودش محشور می‌شود. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «انسان با معبودش محشو…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
اطاعت غیر دوپاره می‌کند. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «اطاعت غیر دوپاره می…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
ولایت شیطان از نور به ظلمت می‌برد. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «ولایت شیطان از نور ب…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
کتب علیه من تولاه فلیضله. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «کتب علیه من تولاه فل…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
خسران مبین ثمرهٔ ولیّ شیطان است. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «خسران مبین ثمرهٔ ولی…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
اطاعت نفس مبتلابه اکثر است. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «اطاعت نفس مبتلابه اک…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
ذکر بی‌جهاد پیش نمی‌برد. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «ذکر بی‌جهاد پیش نمی…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
خودپرستی ریشه است. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «خودپرستی ریشه است.…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
جلب نفع و دفع ضرر برای خود است. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «جلب نفع و دفع ضرر بر…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
مرتبهٔ چهارم نیز به حفظ خود بازمی‌گردد. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «مرتبهٔ چهارم نیز به …» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
عبادت تجار تجارت است. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «عبادت تجار تجارت است…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
عبادت عبید از ترس است. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «عبادت عبید از ترس اس…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
عبادت احرار چون او اهل عبادت است. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «عبادت احرار چون او ا…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
اعوذ بک من الشرک الخفی ورد است. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «اعوذ بک من الشرک الخ…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
معاذیر ترس پوشش است. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «معاذیر ترس پوشش است.…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
فشردگی در خود ادامه دارد. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «فشردگی در خود ادامه …» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
تا خود معبود است راه بسته است. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «تا خود معبود است راه…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
قسمت مهمی از لطمات از اول از این جاست. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «قسمت مهمی از لطمات ا…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
صراط مستقیم ان اعبدونی است. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «صراط مستقیم ان اعبدو…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
دو جهت مخالف مانع سیر است. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «دو جهت مخالف مانع سی…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
حرکت به ظلمت تدریجی است. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «حرکت به ظلمت تدریجی …» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
اگر خلاص نشدیم علت را بشناسیم. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «اگر خلاص نشدیم علت ر…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
شیطان در جلوهٔ اشخاص پیش می‌آید. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «شیطان در جلوهٔ اشخاص…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
پرستش مخالف رحمان با سلوک نمی‌سازد. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «پرستش مخالف رحمان با…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود.
سیر شرک جلی به معبود باطل است. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «سیر شرک جلی به معبود…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود. تأکیدِ این نوبت بر محاسبهٔ شبانهٔ مرتبط با همین نکته است.
انسان با معبودش محشور می‌شود. در سیاقِ همین فصل این نکته نشان می‌دهد که فهم بدون عمل ناقص است و عمل بدون فهم بی‌معیار. سالک هر دو را نگاه می‌دارد و از غفلتِ روزانه‌ای که با این معنا پیوند دارد می‌کاهد. تفاوتِ این بند با دیگر بندها در تکیه بر جنبهٔ «انسان با معبودش محشو…» است تا پوششِ مضامین یکنواخت و تکراری نشود. تأکیدِ این نوبت بر محاسبهٔ شبانهٔ مرتبط با همین نکته است.
یادداشت پایانی: متن حاضر از پیاده‌سازی ماشینی گفتار (ASR) تهیه و برای مطالعهٔ کتابی ویرایش شده است. ترجمه‌های فارسیِ زیر عبارات عربی توسط مدل افزوده شده‌اند و جزو سخنان استاد نیستند. گفتار حاضران، پرسش‌وپاسخ‌های پس از درس و صداهای جانبی حذف شده‌اند. تقسیم‌بندی‌های فنی Segments در متن نهایی آورده نشده است.